Από φιλοσόφους μέχρι ιστορικούς, από ποιητές μέχρι επιστήμονες, και από το Κώστα τον περιπτερά μέχρι εσένα, αγαπητέ αναγνώστη, ο έρωτας είναι ένα θέμα που αιχμαλωτίζει τη φαντασία και την περιέργεια μας εδώ και αιώνες. Οι περισσότεροι έχουμε ζήσει τον ενθουσιασμό ενός πρώτου έρωτα, ή τα βαθιά αισθήματα αγάπης για τα παιδιά, την οικογένεια και τους φίλους μας.

Σοβαρά όμως τι είναι αγάπη; Είναι μια κατάσταση, ένα συναίσθημα, ένα ιδανικό, μια καθολική αλήθεια; Ο κοινός παρονομαστής όλων των θρησκειών; Μια ματαιοδοξία; Ένα νευρολογικό φαινόμενο; Υπάρχουν άπειρες απαντήσεις και ορισμοί. Μερικές τα περικλείουν όλα.

αγάπη

“Η αγάπη κατακτά τα πάντα”

“Είναι όλα όσα χρειάζεσαι”

“Η αγάπη είναι το μόνο που υπάρχει”.

Ωστόσο, όλα αυτά δεν είναι παρά συγκρίσεις. Το να προσπαθήσουμε να ορίσουμε την αγάπη μέσω σύγκρισης, λέγοντας πως είναι πιο σημαντική από όλα τα άλλα, μάλλον δεν είναι ο καλύτερος τρόπος για να την προσδιορίσεις.

Ναι, σίγουρα είναι πιο σημαντική από το καθημερινό σου σάντουιτς με γαλοπούλα ή την αγαπημένη σου πίτσα, αλλά είναι πιο σημαντική από την ασφάλεια, ή την υγεία;  Ή μια πραγματικά πάρα πολύ νόστιμη πίτσα;

Οποιαδήποτε και αν είναι η απάντηση σου, απλώς την αξιολογείς και την κατατάσσεις, δεν προσδιορίζεις την έννοια.

Ένα επίσης πρόβλημα με τον ορισμό της αγάπης, είναι ότι προσπαθούμε να δώσουμε ένα ορισμό όταν ερωτευόμαστε ή ξε-ερωτευόμαστε.

pursued-bear

Θα εμπιστευόσουν κάποιον που μόλις κέρδισε το λαχείο να σου προσδιορίσει την αξία των χρημάτων;

Ή θα ρωτούσες τι γνώμη έχει για τις αρκούδες ένας άνδρας τη στιγμή που προσπαθεί να ξεφύγει από τα νύχια τους;

Εξάλλου, δεν μοιάζει η αρχή ενός ειδυλλίου σαν να κέρδισες το λαχείο;

Ή ένας χωρισμός σαν να παλεύεις με αρκούδες;

Λάθος συγκρίσεις; Ακριβώς αυτό θέλω να πω! Δεν σκέφτομαι σωστά, γιατί…. είμαι ερωτευμένη! ΧΑ!

Κάνοντας ένα βήμα πίσω, ή ένα κρύο ντους τελοσπάντων, η αγάπη είναι ίσως ο πιο έντονος στοχασμός στην ανθρώπινη ιστορία και παρά τους τόσους αιώνες εμμονής, ακόμη μας κατακλύζει.

Κάποιοι λένε πως η αγάπη είναι ένα αίσθημα, κάτι μαγικό που δεν έχεις ξανανιώσει για κάποιον. Όμως, τα συναισθήματα είναι ρευστές καταστάσεις (και άρα όχι τόσο γερά θεμέλια για να βασίσεις έναν ορισμό). Εξάλλου, έχεις νιώσει παρόμοια συναισθήματα στο παρελθόν, έστω και σε μικρότερο βαθμό! Η ερωτική αγάπη δε διαφέρει τόσο με την αγάπη που νιώθεις για την οικογένεια σου ή τους φίλους σου. Στην πραγματικότητα, οι σχέσεις σου με την οικογένεια σου διαμορφώνουν ως ένα σημείο τη σχέση σου με τους συντρόφους σου.

couple-holding-handsΑκόμη, η ρομαντική αγάπη είναι ένα σύνολο συμπεριφορών που σχετίζουμε με το συναίσθημα, όπως το φιλί, το κράτημα των χεριών, οι αγκαλιές, οι δημόσιες εκδηλώσεις τρυφερότητας, τα ρομαντικά ραντεβού, ο γάμος, η απόκτηση παιδιών ή απλά το σεξ. Όλες αυτές οι δραστηριότητες ωστόσο, είναι υποκειμενικές ή σχετίζονται με το κοινωνικό και πολιτισμικό πλαίσιο. Μπορείς να αγαπάς ή όχι κάποιον που δεν μπορεί να κάνει παιδιά, ή που δε θέλει. Ή κάποιον που πιστεύει στο θεσμό του γάμου, αλλά πιστεύει και στο διαζύγιο. Ή που πιθανόν να προέρχεται από μια κουλτούρα που οι άνθρωποι δεν βγαίνουν ραντεβού όπως έχεις εσύ στο μυαλό σου την έννοια του ραντεβού.

Τελικά, αν η αγάπη μπορεί να προσδιοριστεί, πώς γίνεται να σημαίνει τόσο διαφορετικά πράγματα για τόσους ανθρώπους; Μήπως τελικά η αγάπη δεν είναι παρά μέσα στο μυαλό μας;

Ναι. Κυριολεκτικά.

Οι άνθρωποι είμαστε μεγάλα χαζά ζώα. Εγώ, εσύ, αυτοί, όλοι: είμαστε όλοι σκλάβοι της βιολογίας και της χημείας του εγκεφάλου – πόσο μάλλον όταν ερωτευόμαστε. Προφανώς, κάνουμε τις δικές μας επιλογές, αλλά η έλξη, ο πόθος και ο έρωτας οδηγούνται από την ζωική μας φύση. Στη σύγχρονη εποχή οι επιλογές μας δεν καθορίζονται τόσο από την ανάγκη να βρούμε ένα «καλό γενετικό ταίρι» για να αναπαραχθούμε, όσο από τις προσωπικές και κοινωνικές επιταγές, ωστόσο όλα είναι μέρος του πανάρχαιου προγραμματισμού μας.

Αν κι έχουμε συνδέσει τον έρωτα με την καρδιά, στην πραγματικότητα όλη η μαγεία συμβαίνει στον εγκέφαλο. Σύμφωνα με τη βιολόγο ανθρωπολόγο Helen Fisher ο ρομαντικός έρωτας είναι συναφής με τον εθισμό. Ναι, πρέπει να το αντιμετωπίσετε, είμαστε εθισμένοι στην αγάπη.

Με ποιο τρόπο;

Ο εγκέφαλος ενός ερωτευμένου μοιάζει πάρα πολύ με τον εγκέφαλο ενός εθισμένου στην κοκαϊνη. Η κοκαϊνη επιδρά στα κέντρα ευχαρίστησης του εγκεφάλου, κάνοντας τα να ενεργοποιούνται πιο εύκολα. Δηλαδή να νιώθεις πολύ όμορφα, πολύ ευκολότερα. Με τον ίδιο τρόπο δρα και ο έρωτας. Εξαιτίας αυτού, δεν ερωτεύεσαι μόνο ένα συγκεκριμένο πρόσωπο, αλλά αποκτάς μια πιο ρομαντική άποψη για όλο τον κόσμο γύρω σου.

happyΑγαπάς τον ήλιο που λάμπει, τα πουλάκια που κελαηδούν, το αεράκι που φυσάει. Βέβαια, το καλύτερο είναι ότι παράλληλα τα κέντρα πόνου και αποστροφής γίνονται πιο αδρανή, άρα ταυτόχρονα ενοχλείσαι λιγότερο από διάφορα πράγματα!

Για αυτό αδιαφορείς για το λεωφορείο που άργησε και δεν εκνευρίζεσαι με την ταμία που σου έδωσε λάθος ρέστα. Sounds good to me!

Υπεύθυνες για όλα αυτά είναι δύο χημικές ουσίες, η ντοπαμίνη και η νορεπινεφρίνη. Η ποσότητα αυτών των δύο αυξάνεται είτε κοιτάζετε φωτογραφίες ενός αγαπημένου σας προσώπου, είτε έρχεστε σε οργασμό. (Yeap!)

Η αύξηση τους όχι μόνο προκαλεί σεξουαλική διέγερση και αύξηση των καρδιακών παλμών, αλλά σου δίνει τη λαχτάρα, το κίνητρο και την επιθυμία να είσαι με το άλλο άτομο όλο και περισσότερο.

Η ντοπαμίνη επιπλέον οξύνει την προσοχή και τη συγκέντρωση σε ένα στόχο και προκαλεί αυπνία. Γι αυτό και δεν μπορείς να σκεφτείς σχεδόν τίποτα άλλο, πέρα από αυτό το άτομο. Σας θυμίζει κάτι, έτσι δεν είναι;

Επίσης, παρατηρείται αύξηση της ωκυτοκίνης, του λεγόμενου «νευροδιαβιβαστή της δέσμευσης». Λέγεται έτσι γιατί βοηθά τα θηλαστικά στην ενίσχυση δεσμών, δημιουργώντας ασφαλείς συνθήκες για την αναπαραγωγή.

Ακόμη, μελέτες έχουν δείξει ότι οι ερωτευμένοι άνθρωποι έχουν χαμηλά επίπεδα σεροτονίνης. Το ίδιο συμβαίνει και στα άτομα με ψυχαναγκαστική διαταραχή. Αυτό εξηγεί την εμμονή και το πάθος που νιώθουμε στα πρώτα στάδια του έρωτα.

Οι επιστήμονες πιστεύουν πως όταν ερωτευόμαστε  κάποιον, υποσυνείδητα ζυγίζουμε τα γονίδια του, την εμφάνιση του, το πολιτισμικό, θρησκευτικό και κοινωνικοοικονομικό του υπόβαθρο, αλλά η έλξη είναι κάτι που από μόνο του μπορεί να καθοριστεί μέσα σε λίγα λεπτά. Πρωταγωνιστές σε αυτή τη διεργασία είναι οι αισθήσεις μας.

Τα μάτια είναι το πρώτο κιόλας στοιχείο. Τα πρότυπα ομορφιάς ποικίλουν πολύ σε διαφορετικές εποχές και πολιτισμούς, ωστόσο χαρακτηριστικά νεότητας, γονιμότητας και καλής υγείας, όπως τα υγιή λαμπερά μαλλιά, το ωραίο απαλό δέρμα, είναι πάντα περιζήτητα, καθώς σχετίζονται με την «αναπαραγωγική καταλληλότητα» (Είπαμε είναι ο προγραμματισμός μας)

Όταν λοιπόν τα μάτια μας αρέσκονται σε κάτι που αντικρύζουν, το ένστικτό μας είναι να κινηθούμε προς το μέρος του. Όταν σου μιλάει ένας τύπος που σου αρέσει, δε γέρνεις ασυναίσθητα πιο κοντά του; Αυτή η κίνηση επιτρέπει στις υπόλοιπες αισθήσεις να κάνουν και εκείνες τη μικρή τους «έρευνα».

Ο ρόλος της όσφρησης είναι κάτι παραπάνω από το να καταλάβει τι κολώνια ή άρωμα φοράει κανείς. Στην πραγματικότητα, μπορεί να εντοπίσει φυσικές χημικές ουσίες, τις γνωστές μας φερομόνες, οι οποίες μεταφέρουν σωματικές και γενετικές πληροφορίες για την πηγή τους και καταφέρνουν να προκαλέσουν σωματική ή συμπεριφορική αντίδραση στον αποδέκτη (σε σένα που τις μύρισες δηλαδή).

Η ακοή επίσης μπορεί να καθορίσει την έλξη μας προς ένα πρόσωπο, καθώς μελέτες έχουν δείξει πως άνδρες και γυναίκες εκφράζουν προτιμήσεις για το βάθος, την ένταση και τη χροιά της φωνής.

Τέλος, η αφή και η γεύση θα δώσουν το τελικό οκ!

Μαντέψτε σε ποια περίπτωση αυτά τα δύο εμπλέκονται! Η μαγική στιγμή του φιλιού!

first kiss

Αναρωτηθήκατε ποτέ τι κάνει το πρώτο σας φιλί τόσο μαγικό και αξέχαστο;

Εκείνη την ώρα, στο σώμα σου έχει παραχθεί μια γερή δόση νορεπινεφρίνης, η οποία δημιουργεί τη λεγόμενη «συραγγώδη» όραση, η οποία μπλοκάρει όλους τους εξωτερικούς διασπαστικούς παράγοντες, πέρα από το αντικείμενο του πόθου σου, και πιθανότατα διαστρεβλώνει την αίσθηση του χρόνου και βελτιώνει τη μνήμη σου. Όλο σου το σώμα είναι συγκεντρωμένο ώστε να χαρακτούν μέσα σου όλες οι λεπτομέρειες του φιλιού σας.

Μπορεί όλα αυτά τα βιοεπιστημονικά να ακούγονται κάπως και να σου χαλάνε την ιδέα που είχες για το ρομαντισμό, αλλά δεν είναι ρομαντικό το γεγονός ότι όλο σου το σώμα αντιδρά για να αποφασίσει αν το ομορφόπαιδο απέναντι είναι το ιδανικό σου ταίρι;

Μέχρι στιγμής μιλήσαμε, για τις κοινωικές εντυπώσεις των ανθρώπων γύρω από τον έρωτα, τα αισθήματα και τη βιολογική έλξη. Αρκούν όμως αυτά για να αναπτυχθεί και να διατηρηθεί ένας έρωτας και μια αγάπη;

Οι περισσότερες σχέσεις που δημιουργούνται συνήθως έχουν περιορισμένη χρονική διάρκεια. Ωστόσο, έχει αποδειχτεί ότι οι εγκεφαλικές περιοχές που συνδέονται με τον δυνατό έρωτα μπορούν και να παραμείνουν ενεργές ακόμη και για δεκαετίες. Πότε όμως πετυχαίνει αυτό;

triangle love theory
Ο ψυχολόγος Robert Sternberg το 1986 διατύπωσε την Τριγωνική Θεωρία περί του Έρωτος στην οποία πρότεινε ότι ο έρωτας είναι ένας συνδυασμός από τρία συστατικά:  από το πάθος, την  οικειότητα και την απόφαση δέσμευσης. Η ποιότητα της αγάπης που βιώνει ένα άτομο εξαρτάται από την ισχύ και ένταση των τριών αυτών συστατικών, οι οποίες μπορεί να αυξομειώνονται ανάλογα με τη φάση στην οποία βρίσκεται το ζευγάρι, και η αλληλεπίδρασή τους καθορίζει ουσιαστικά το είδος της σχέσης.

Αυτά ήταν λίγο πολύ τα μυστικά που έχουμε μάθει μέχρι τώρα για τον έρωτα. Πρόκειται για ένα σύνθετο ψυχοβιολογικοκοινωνικό φαινόμενο, με τόσες ποικίλες προεκτάσεις και ακόμη περισσότερες επιρροές στον κόσμο μας, που ακόμα κι αν έχουμε πολλά ακόμη να μάθουμε για τη μαγεία του, οφείλουμε να αναγνωρίζουμε την αξία του και να χαιρόμαστε την ύπαρξη του καθημερινά! Γι’ αυτό…

Να μη φοβάστε να
  • ερωτευτείτε
και να δείχνετε την αγάπη σας!

Happy Valentine’s day!
ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ
Προηγούμενο άρθροΤι δεν πρέπει να πεις ποτέ σε ένα graphic designer
Επόμενο άρθροHans Zimmer ο επικός συνθέτης των επιτυχιών
Η Μαρίνα Παπαδοπούλου γεννήθηκε ένα καλοκαιρινό βράδυ του 1995. Από μικρή ήθελε να είναι μέσα σε όλα όπως φαίνεται και από τα χόμπι της: μουσική, τέχνες, αθλητισμός, βιβλία, γράψιμο. Αγαπά τις νέες γνώσεις, τα ταξίδια, τη φύση και τους ανθρώπους! Σήμερα σπουδάζει το επάγγελμα των ονείρων της, Ψυχολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.